Samenvatting Introductie gedragswetenschappen

Verder lezen

De rest van Introductie gedragswetenschappen in één keer: eenmalig betalen via iDEAL, direct toegang, geen abonnement.

Bekijk prijzen · Oefenen met Introductie gedragswetenschappen

Vragen bij Introductie gedragswetenschappen

Wat is het verschil tussen een perspectief en een niveau van analyse? Dat lijkt hetzelfde.

Een niveau van analyse zegt waar je kijkt: bij het lichaam, bij de persoon of bij de omgeving. Een perspectief zegt welke vraag je daar stelt. Het biologische perspectief en het biologische niveau vallen bijna samen, maar daarbuiten loopt het uiteen. Het psychodynamische, het cognitieve en het humanistische perspectief zitten alle drie op het psychologische niveau en geven toch verschillende verklaringen: een onbewust conflict, een manier van informatie verwerken, een geblokkeerde groei. Neem een black-out tijdens een tentamen. Het niveau bepaalt of je over het stresssysteem praat, over de gedachte “ik haal dit nooit” of over de volle zaal met een aftellende klok. Het perspectief bepaalt wat je van die gedachte vindt.

Het structuralisme strandde op introspectie. Maar vraagt een vragenlijst over stemming niet precies hetzelfde?

De overeenkomst is echt: net als Wundts geoefende proefpersonen rapporteert een deelnemer over zijn eigen ervaring. Het verschil zit in de controle. Een score is tussen personen te vergelijken en te herhalen, een introspectief verslag niet. Daarmee is de kwestie niet weg, want je vertaalt de geest nog steeds naar iets zichtbaars en hoopt dat de vertaling klopt. Wat zou jij eisen voordat je een zelfrapportage als bewijs aanvaardt?

Waarom mag je uit een samenhang geen oorzaak afleiden, terwijl je er wel mee kunt voorspellen?

Voorspellen en verklaren zijn twee verschillende dingen. Een samenhang zegt alleen dat twee variabelen samen bewegen, en dat is genoeg voor een schatting: wie vooraan zit haalt gemiddeld hogere cijfers, dus vooraan zitten voorspelt het cijfer. Waarom ze samen bewegen staat er niet bij. Het bidirectionaliteitsprobleem laat open welke kant het op werkt, want misschien helpt vooraan zitten en misschien gaat wie gemotiveerd is vanzelf vooraan zitten. Het derdevariabeleprobleem laat open of iets anders allebei veroorzaakt, bijvoorbeeld het aantal uren dat iemand naast de studie werkt. Alleen manipulatie, controle en aselecte toewijzing sluiten die twee uit.

Een dubbelblinde opzet haalt de verwachting weg. Maar wie zegt dat deelnemers niet alsnog raden waar het onderzoek over gaat?

Blinderen haalt de kennis weg, niet de nieuwsgierigheid. Deelnemers bouwen zelf een idee over het doel en passen hun gedrag aan dat idee aan, ook zonder dat iemand iets heeft verteld. Een dekverhaal en meerdere condities maken dat raden moeilijker, maar bewijzen niet dat het niet gebeurde. Hoe zou je ná afloop vaststellen of je deelnemers de bedoeling doorhadden, en wat doe je met hun gegevens als dat zo blijkt?

Wat betekent een erfelijkheid van 0,50 nu eigenlijk voor mij persoonlijk?

Voor jou persoonlijk betekent het niets. De erfelijkheidscoëfficiënt gaat over de spreiding in een groep: bij 0,50 hangt de helft van de verschillen tussen mensen in die populatie samen met genetische verschillen. Niet de helft van jouw lengte of jouw temperament. Twee dingen horen erbij. Het getal hoort bij één populatie in één omgeving, dus wordt de omgeving gelijker doordat iedereen goed eet, dan blijven vooral genetische verschillen over en stijgt de coëfficiënt. En erfelijk is niet onveranderlijk: lengte heeft een hoge erfelijkheid en is in Nederland in een eeuw fors gestegen, door voeding en gezondheidszorg. Over verschillen tússen groepen zegt het getal helemaal niets.

Voor bijna elk gedrag valt wel een evolutionair voordeel te bedenken. Wat maakt zo'n verklaring dan meer dan een verhaal achteraf?

Precies daar zit de kritiek. Een verklaring die pas ná de uitkomst wordt bedacht kan niet misgaan, en wat mensen ooit deed overleven is slecht te reconstrueren. Buss legde zijn verwachting over partnervoorkeur in zevenendertig culturen voor, en die had ook fout kunnen uitpakken. Alleen verklaart socialisatie zo'n cultuurverschil vaak net zo goed. Welke uitkomst zou jouw evolutionaire hypothese hebben weerlegd?